YÖNETİM
   Yönetim
   Genel Merkez
   İl Yönetimi
   Okul Temsilcileri
   İlçe Temsilcileri
   İlçe Temsilciliği Yönetim Kurulu

  DERNEĞİMİZ
   Hesap Numaramız
   Öğ-Der Tanıtım Filmi
   Niçin Öğ-Der?
   Kurucular
   Tüzük
   Üyelik Kaydı
   Şuur nedir?
   Basında Öğ-Der

  YÖNETMELİKLER
   Sınavlarda görev alanlarla ilgili yönetmelik.
   Sınıf Geçme ve Sınav yönetmeliği
   Yaygın Eğitim Kurumları
   Orta Öğretim Kurumları
   Eğitim Müfettişleri
   Atama ve Yer Değiştirme
   Okul Aile Birliği
   Özel Eğitim kurumları
   Atama ve Yer Değiştirme
   İlköğretim Kurumları

  EĞİTİM
   Anne-Baba Eğitimi
   Öğretmen Eğitimi
   Gençliğin Eğitimi
   Çocuk Eğitimi
   Kişisel Gelişim

  MEDYA
   Gazete Manşetleri
   Fotoğraf Galerisi
   Videolar

  ÖĞRETMENLER
   Tarih Dersi Dökümanları
   Peygamberimizin Eğitim Metodu
   İslamın İlk Öğretmenleri
   Erzurum'un Alimleri
   Eğitim Dökümanları
   Öğretmen Notları

  EĞİTİMİN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİMİZ
   Çözüm Önerilerimiz
   Eğitim sorunları

  SOSYAL KULÜP DOSYALARI
   Beden Eğitimi
   TARİH

  ZÜMRE TOPLANTILARI
   SEÇMELİ DERSLER
   TÜRKÇE
   BİYOLOJİ
   FİZİK ZÜMRE TOPLANTISI
   FELSEFE GRUBU ZÜMRE TOPLANTISI
   İngilizce
   MATEMATİK ZÜMRE TOPLANTILARI
   EDEBİYAT ZÜMRE TOPLANTILARI
   COĞRAFYA ZÜMRE TOPLANTILARI
   TARİH ZÜMRE TOPLANTILARI
   BEDEN EĞİTİMİ

  YAZILI SINAV SORULARI
   DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ
   İLKOKUL 4. SINIF YAZILAR
   Türkçe
   Arapça
   Kuran-ı Kerim
   Temel Dini Bilgiler
   Hz Muhammedin Hayatı
   Tarih

  SINAVLAR
   Tarih Testleri
   KPSS NOTLARI
   Şube Müdürlüğü Sınavı
   OSYM 2013 Sınav Takvimi
   2011 LYS Erzurum lise Başarı
   DGS SORU VE CEVAPLARI
   ALES Soru ve Cevapları
   LYS Soru ve Cevapları
   YGS Soru ve Cevapları
   SBS Soru ve Cevapları

  YILLIK PLANLAR
   FELSEFE GRUBU
   SEÇMELİ DERSLER
   FİZİK
   BEDEN EĞİTİMİ
   Din kültürü ve Ahlak Bilgisi
   TARİH DERSİ

  İLAHİLER VE EZGİLER
   Esma'ül Hüsna-Allah(cc)'ın Güzel İsimleri
   Dua Dinle
   Çocuk İlahileri
   İLAHİ DİNLE
   D.Ali Erzincanlı

  ÖRNEK HAYATLAR
   İmam-ı Buhari
   İmamı Maturidi
   İmam-ı Rabbani
   Abdulkadir Geylani
   Merkez Efendi
   İmam-ı Azam Ebu Hanife
   Şahı Nakşibendi
   Prof.Dr Necmeddin Erbakan
   Mehmet Akif Ersoy
   Necip Fazıl Kısakürek
   Bediüüzaman Said-i Nursi(ks)
   Süleyman Hilmi Tunahan (ks)

  OSMANLICA DERSLERİ
   Osmanlıca Öğrenmeye Giriş

  SÜRELER DİNLE
   Fetih Süresi
   Mülk Süresi
   Nebe Süresi
   Yasin Süresi

  HELAL GIDA BİLİNCİ
   Katkı Maddeleri
   UZMAN GÖRÜŞLERİ

Abdullah İKİNCİ Abdullah İKİNCİ
Tarih eğitiminde yabancı eller
173 defa okundu.






Pek çok alanda olduğu gibi Tarih eğitimi de başka ellerin kontrolünde ve önerileri doğrultusunda yapılmıştır.Öneriler sunan ve projleri kabul edilen zatların çoğunluğu her nedense amerikalıdır.Bunlar içerisinde en önemlisi John Dewey'dir.Bunların etkisiyle hazırlanan kitaplar eğitime ne kadar ve ne şekilde etki etmiştir  siz düşünün.Bilimsellik adı altında Tarihimize neler yapmışlar acaba?

Atatürk dönemindeTürkiye'ye davet edilen John Dewey'nin ilköğretimde tarih öğretimine etkisi çok fazladır. Şimdiye kadar, pek çok araştırma, Dewey raporunun, teknik eğitim, öğretmen yetiştirme problemleri, köy okulları, okul binası gibi Türk eğitim unsurlarına etkisi üzerinde durmuştur. Gerçekten de raporun bel kemiğini, yeni cumhuriyetin Milli eğitim teşkilatının yapısına ilişkin öneriler oluşturmaktadır. Bu çalışmada ise dönemin tarih öğretim programlarından, süreli yayınlarından ve tarih ders kitaplarından yola çıkarak " acaba, John Dewey'nin görüşleri 1923-1930 arasında Türkiye'de ilköğretim düzeyinde tarih öğretimini ne ölçüde etkiledi?" sorusunu cevaplamak lazım.

Cumhuriyetin ilanından sonra, Türkiye, batılı ve demokratik bir ülke olma yolunda eğitim sistemini yeniden yapılandırma sürecinde dünyaca tanınmış eğitim otoriteleri olan John Dewey, Alfred Kühne, Omer Buyse, Albert Malche gibi kişileringörüşlerine başvurdu. Özellikle John Dewey'nin Türkiye'ye davet edilmesi Maarif Misakı'yla benimsenen pragmatist eğitim felsefesi ile yakından ilişkilidir.


 O sırada MaarifVekili İsmail Safa Bey'in (Özler) döneminde yeni devletin eğitim alanında ulaşmayı planladığı amaçları gösteren Maarif Misakı kabul edildi. "Yeni nesilleri iktisadi hayatta etkin ve başarılı kılacak bilgilerle donatma"ve "öğrencileri hayata hazırlama" Misak'ın ilkeleri arasındaydı. Bu ilkelerin felsefi ve uygulama araçları araştırıldığında Amerikalı William Jamesve John Dewey'in öncülüğünü yaptıkları pragmatizm felsefesi ile karşılaşıldı.15 Temmuz- 15 Ağustos 1923'de I. Heyet-i İlmiye toplantısı çerçevesinde Maarif Vekaleti memleketin tanınmış eğitimcilerini Ankara'da topladı. İsmail Safa,Mustafa Rahmi, İhsan Sungu ve Avni Başman gibi değerli eğitimcilerden oluşan buheyet, eğitime yönelik önemli kitapların Türkçe'ye çevrilmesine karar verdi.1923'de Telif ve Tercüme Heyeti üyelerinden Mustafa Rahmi (Balaban) Dewey'ninbir kitabını Çocuk ve Mektep adıyla, Avni Başman da (1887-1964), Mektep veCemiyet adıyla diğer kitabını Türkçe'ye çevrilmiştir. Yine, 1923'de, MustafaRahmi, Gazi'nin Maarif Umdesi- Asri Terbiye ve Maarif adlı kitabında döneminulusal eğitim sisteminin temellerini ele alırken, Dewey'in eğitim felsefesineayrı bir önem atfetmiştir. Ayrıca, Mustafa Rahmi, İsmail Safa'nın yayınladığıMaarif Misakı ile John Dewey felsefesi arasındaki yakın ilişkiye dikkatçekmiştir. Gerçekten de, o yıl, Maarif Vekili İsmail Safa Bey tarafından birmektupla Dewey Türkiye'ye davet edilmiştir. Öyle görünüyor ki, daha Dewey Türkiye'ye gelmeden onun eserleri Türkçe'ye çevrilmeye başlanmıştır.


Tarih eğitimi ile ilgili olarak Dewey;tarihe, sadece geçmiş zamanlarda olmuş bitmiş şeylerin kaydı ve nakli olarak bakmamaktadır. Dewey'e göre, "Tarih öğrenmede asıl olan, insancıl bağlantı ve ilişkileri tanıyabilme gücünü edinmedir. Geçmişin bilgisi, bugünü anlamada anahtar olduğu için tarih öğretilmelidir. Geçmiş, günümüz tarihidir". Daha da önemlisi, tarih, bir tarihçi için ne olursa olsun , eğitimci için aracısız bir sosyoloji olmalıdır.

Tarihin asıl başlangıç noktası her zaman bugünkü durumlar ve bunların problemleridir.Tarih öğretiminin değeri, bugünkü toplumun yapısını ve işleyişini oluşturan şeylerin içyüzünü kavrama yeteneğini kazandırmasına bağlıdır. John Dewey'e görebugünün sosyal hayatının sorun ve problemleri geçmiş ile yakın ve doğrudandoğruya öylesine bağıntılı haldedir ki öğrenciler, geçmişe temas etmedikçe bu problemleri çözme yollarını bulamazlar. Problemlerin doğası, onların nasılmeydana geldiğini bilmeksizin anlaşılamaz. Dewey; geçmişi, kendi içinde birsonuç haline getiren skolastik sistemlerden kurtulmak için bugünü anlamakta biraraç olarak tanımak gerekliliğini savunmuştur.


Tarihin,genellikle sebep-sonuç ilişkisi bağlamında okutulmasının önemini vurgulanırken,Dewey, bunun doğruluğunun yoruma bağlı olduğunu belirtmektedir. Toplum hayatıkarmakarışık ve doğal çevre ile organik bağlantılıdır ki bir durumun bir başkadurumun nedeni olduğunu söylemek olanaksızdır.

Dewey, tarih öğretiminde biyografik yöntemin sınırlılıkları üzerindedurmuştur. Dewey'e göre, çocuk, biyografik görüş açısından tarihle kolayilgilenir. Fakat kahraman temsil ettiği ve yönettiği toplum yaşayışı ileilişkili olarak ele alınmaz ise tarihin sadece heyecan verici bir hikayedurumuna düşmesi tehlikesi vardır. O zaman tarih öğretimi çocuğun toplumsalilişkiler, fikirler ve anlamlar üzerine düşünme yetisini genişletipderinleştireceği yerde belirli kişilerinyaşayışlarından birtakım derslerçıkarma biçimine dönüşmüş olur

CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA  TARİH EĞİTİMİ

Aslında ilköğretim tarih programına ilişkin ilk değişiklik 1924 tarihinde yapıldı. Eski tarih programı, İslâm ve Osmanlı tarihine önem verirken, yeni programda genelTürk tarihine daha çok yer ayrılmıştı. İslam tarihinde Dört Halife Devri"İslâmda Cumhuriyet" başlığı altında verilerek, yeni rejim ile İslâm arasında bir bağ kurulmaya çalışıldı. 1924 tarihli İlkokul öğretim programına görehazırlanmış,1925 yılında Galatasaray Lisesi Türkçe Hocası Muallim Ahmet Halidtarafından yazılmış Bizim Tarih adlı tarih ders kitabında 3.sınıf programıylailgili şu bilgiler vardır :

1. Tarihöğretimi bir okuma, bir sohbet şeklinde olacak.

2.Meşrutiyetten bugüne kadar olan olgular, çocukların ilgisini çekecek şekildeöğretmen tarafından anlatılıp ve hikaye edilecektir.

3.Özellikle ulusal uyanış dönemine en fazla önem verilecektir.

4. Bu dönemin kahramanlık menkıbeleri ve büyük şahsiyetleri anlatılacaktır.

5. Eski istibdat idaresinin fenalıklarına, bireysel saltanatın zulümlerine, sarayın sefahatini, diğer unsurlardan gördüğümüz fenalıkların gösterilmesine, Ruslarla yaptığımız savaşlara ayrılacaktır. Bu şekilde Tanzimat'tan Meşrutiyet ilanına kadar geçirdiğimiz derslerin genel sınırları ve seçilmiş kısımları öğretilmişolacaktır.

6. Eski Osmanlı İmparatorluğu tarihinin başlıca olguları, şahsiyetleri, kurumları ele alınacak, ulusumuzun büyük işleri anlatılacaktır.

7. Eski Türklerin yaşam ve uygarlıkları, İslâmiyet'e hizmetleri, Haçlı savaşlarındakirolleri, Selçuklu Devleti, Anadolu'nun Türkleşmesi ele alınacaktır.

1926 İlkokul Programına göre; 4.sınıfta 2 saat ve 5.sınıfta 2 saat Tarih dersininhedefleri şunlardır:

1.Çocuklara Türk ulusunun geçmişine ilişkin bilgi verip, onlarda ulusal bilinci uyandırmak.

2. Bugünkü uygarlığın uzun bir geçmişin ürünü olduğunu anlatmak.

3. Büyük şahısların hayat ve hareketleri betimleyerek, çocuklara örnek alacak kişiler göstermek.

Buprograma göre tarih dersinin öğretiminde aşağıdaki noktalara dikkat edilecekti;

1.İlkokullarda ayrıntılı genel tarih okutmaya çocukların seviyesi ve programda buderse ayrılan zaman uygun değildir. Bunun için öğretimin asıl mihverini TürkTarihi oluşturacak ve genel tarihin en önemli kısımları Türk Tarihiyleilişkilendirilerek öğretilecektir.

2.Savaşların tarihinden ve hükümdarların biyografisinden ziyade uygarlık tarihineönem verilecektir.

3.Öğretmen anlatımlarını isimler ve tarihlerle boğmayacak, okunması ve bellenmesizor isimleri anlatım esnasında tahtaya yazacaktır.

4. Tarih dersinin coğrafya dersiyle denk gitmesine dikkat edilecektir. Öğretim sırasındaharita kullanılacak, eğer okulda isteğe uygun harita yoksa öğretmen kendisirenkli tebeşirle siyah tahtaya krokiler çizecektir.

5. Öğretim sırasında tarihi tablolar gösterilecektir. Eğer tablo yoksa öğretmen kitaplardan sağlayabileceği resimleri ve kartpostalları gösterecek ve okullarda tarihi kartlardan oluşan bir koleksiyon yapılacaktır.

6. Mevcutolan yerlerde öğretmen öğrencisine müzeleri ve eski eserleri gösterecektir.Müze mevcut olmayan yerlerde öğretmen kale, kule, su kemeri gibi eski eserleri gösterir ve bunların geçmişine ilişkin bilgi verecektir.

7. Tarih derslerinde, çocuklara verilen bilgi tarihi okuma parçaları ile tamamlanmalı ve genişletilmelidir.

1928 tarihli kitabın girişinde Ahmet Refik şunları yazmaktadır: Bu kitap, son programa göre çocukların anlayabileceği bir dil ile yazılmıştır.

1. Herulusun tarihinde o ulusun uygarlığa, insanlığa hizmetinden söz edilmiştir.Öğrencinin zihnini fazla isimlerle yormamak için isimleri geçmeyen Yunan ve Roma'nın önemli kişilerinin hayatına ilişkin Tarihi Kıraatler namındakikitabımızda bilgi verilmiştir.

2.Memleketlerine ve uygarlığa hizmeti dokunan büyük adamların hayatı daha çokdikkate alınmıştır.

3. Avrupadevletlerinin tarihinde özellikle bugünkü Avrupa'nın nasıl meydana geldiğini,Meşrutiyetin, Cumhuriyetin, milliyet hislerinin, nasıl başladığını çocuklaraanlatmaya çalışılmıştır.

4. Türkiyetarihi padişahlar tarihi olmaktan kurtarılmıştır. Daha çok Türk ulusunun ilerlemesi dikkate alınarak yazılmıştır. Tarihi olgular içinde özellikleTürklerin ilerlemesine ilişkin olanlar seçilmiştir. Çocuklara örnek olması içinTürklerin sanatta, ilimde, kahramanlıkta, Türkiye'yi idare etmekte en çok dirayetgösteren büyük adamlarına, Türk uygarlığının nasıl ilerlediğini göstermeye önemverilmiştir.

5.Çocuklara kolaylık olmak için her bölümün sonuna sorulu özetler ve tablolarilave edilmiştir. Öğretmen bu tabloları açıklamalı, her ulusun sanatını,yaşayışını, kıyafetini resimler üzerinde öğrenciye göstermelidir.

1926 İlkokul Tarih programı, Dewey'nin önerilerini sınırlı bir şekilde de olsa,içermektedir. Tarih programının içeriğinin belirlenmesi, hanedantarihçiliğinden arındırılması, ulusçu görüş açısından yazılması birincil sorunolarak ele alınmış, tarih öğretimin pedagojik temelleri üzerinde durulmamıştır.Dewey'nin belirttiği gibi, siyasi tarihten çok uygarlık tarihi üzerindedurulmuş, tarih ve coğrafya bilgisi birlikte ele alınmıştır. Bununla birlikte,Dewey, raporunda tarihi biyografiye indirmenin sınırlılıklarını belirtmesinerağmen, pragmatist tarih öğretiminin öngördüğü ve felsefî dayanağını Thomas Carlyle'ın en güzel ifade ettiği büyük adamlar öğretisi'nin üstünde önemle durulmuştur.

Görülüyor ki eğitim ve Tarih Türklere bırakılamayacak kadar önemlidir.Tarihimiz kimlerin elinde nasıl şekillenmiştir.

KAYNAK:

Bahri ATA :JOHN DEWEY VE TÜRKİYE'DE İLKÖĞRETİMDETARİH ÖĞRETİMİ (1923-1930)




Ogder Erzurum Subesi Ayazpasa Mah. Gurcukapi is Merkezi Gurcukapi Camii Karsisi Kat : 7 Yakutiye/Erzurum
Her hakki saklidir. 2012 -  Yazilim: Ogder Erzurum